2009-\u015eubat ta yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131m bir makalemi yeniden payla\u015fma ihtiyac\u0131 duyuyorum. Ramazan orucunu hay\u0131rl\u0131s\u0131 ile tamamlad\u0131k.\u00a0<\/p>\n
TV ekranlar\u0131nda beslenme uzmanlar\u0131 boy boy tavsiyelerde bulunuyor. Tavsiye edilen otokontrolleri kendim i\u00e7in endi\u015fe ile i\u00e7ten i\u00e7e d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n
Ramazandan sonra i\u015ftah\u0131n\u0131z ve formunuz hakk\u0131nda sizlerde endi\u015fe ediyorsan\u0131z keyifli bir ser\u00fcven gibi a\u015fa\u011f\u0131daki ak\u0131c\u0131 notlar\u0131 okuman\u0131z\u0131 tavsiye ederim. Okumaya ba\u015flamadan \u00f6nce not almak i\u00e7in ka\u011f\u0131t ve kalemi haz\u0131rlaman\u0131z\u0131 tavsiye derim.<\/p>\n
\u201cKi\u015fi yedi\u011fidir\u201d bu s\u00f6z i\u00e7in sayfalarca yazmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Benden biolojik saatiniz hakk\u0131nda k\u0131sa bilgi. Zihin ve Beden ili\u015fkileri i\u00e7in sorular\u0131n\u0131z olursa sosyal medyadan yaza bilirsiniz, Zihin \u2013 Beden ili\u015fkisi en az biyolojik saat kadar \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Haydi \u015fimdi ba\u015flayal\u0131m;<\/p>\n
\u201cBiyolojik Saatimiz\u201d nedir? Tabiattaki bu m\u00fcthi\u015f dengeyi sa\u011flayan, canl\u0131larda beynin merkezine yak\u0131n yuvalanm\u0131\u015f, k\u00fc\u00e7\u00fck ve g\u00f6steri\u015fsiz bir organ olan hipofiz salg\u0131 bezidir. Varl\u0131\u011f\u0131 milattan y\u00fczy\u0131llarca \u00f6nce bile bilinen, insanda bir hap kadar k\u00fc\u00e7\u00fck ve hafif olan bu bez, bal\u0131klarda, s\u00fcr\u00fcngenlerde, hem suda hem karada ya\u015fayan hayvanlarda, ku\u015flarda ve memelilerin hemen hepsinde vard\u0131r.<\/p>\n
Biyolojik ritmi d\u00fczenleyen hipofiz bezinin g\u00f6revini, salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 ‘melatonin’ hormonu ile yapt\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Bu hormonun salg\u0131 miktar\u0131 d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n gece ve g\u00fcnd\u00fcz zamanlar\u0131, daha do\u011frusu havan\u0131n karanl\u0131k ve ayd\u0131nl\u0131k s\u00fcreleri taraf\u0131ndan ayarlanmaktad\u0131r. Yani beden saati g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 d\u00f6ng\u00fcs\u00fcyle e\u015f zamanl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. \u00d6zellikle hormon salg\u0131lar\u0131n\u0131n b\u00f6yle 24 saatlik ritimler halinde d\u00fczenlenmesi, \u201cbiyolojik saat\u201d olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor. Herhangi bir nedenden \u00f6t\u00fcr\u00fc bu d\u00f6ng\u00fcde d\u00fczensizlik ya\u015fanmas\u0131 da biyolojik saatin \u015fa\u015f\u0131rmas\u0131na neden oluyor.<\/p>\n
B\u0130YOLOJ\u0130K SAAT\u0130M\u0130Z\u0130 \u015eA\u015eIRTAN SEBEPLER<\/strong><\/p>\n Genel bir \u00f6rnek vermek gerekirse; uzun mesafeler aras\u0131nda yap\u0131lan u\u00e7ak seyahatlerinde ya\u015fanan \u201cjet lag\u201d olay\u0131, biyolojik saatin \u015fa\u015f\u0131rmas\u0131ndan dolay\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan bir durum. \u00c7\u00fcnk\u00fc 24 saatlik zaman dilimi i\u00e7inde belirli saatlerde en y\u00fcksek ya da en d\u00fc\u015f\u00fck seviyeye ula\u015fan hormonlar, var\u0131lan yeni zaman diliminde yanl\u0131\u015f saatlerde seviye de\u011fi\u015fimi g\u00f6stermi\u015f oluyor. Yeni zaman dilimine al\u0131\u015f\u0131ncaya kadar da, v\u00fccut bir anlamda \u201csersemliyor\u201d.<\/p>\n Swineburne Teknoloji \u00dcniversitesi\u2019nden Suzanne Warner<\/a>, her bireyin erken kalkma ya da ge\u00e7 yatma gibi kal\u0131t\u0131msal yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu, ancak ergenlik d\u00f6nemindeki hormon de\u011fi\u015fikli\u011fi nedeniyle gen\u00e7lerin daha ge\u00e7 yatmaya, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar ge\u00e7 kalkmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. \u00c7evresel etkenlerin de uyku konusunda problem \u00fcretece\u011fini belirten Warner, yapay \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n (gece lambas\u0131 vb, salg\u0131lanan melatoninin seviyesinde azalmaya neden oldu\u011fu, bilgisayarlar\u0131nsa gen\u00e7lerin \u201cuyuma ihtiyac\u0131n\u0131 dinlemesini\u201d engelledi\u011fini ifade ediyor.<\/p>\n Warner, ebeveynlere gen\u00e7lerin uyku sorununun \u00fcstesinden biraz olsun gelebilmeleri i\u00e7in yatma zaman\u0131ndan bir saat \u00f6nce \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 k\u0131sma, bilgisayar ve televizyonu kapatma tavsiyesinde bulunuyor. ABD’deki Kuzey Carolina \u00dcniversitesinden Prof. Dr. Aziz Sancar, gece \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ve \u0131\u015f\u0131k a\u00e7\u0131kken uyuman\u0131n v\u00fccudun biyolojik saatini devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakarak ciddi sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Uyurken \u0131\u015f\u0131klar\u0131n s\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesinin biyolojik saatin sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015fleyi\u015fi i\u00e7in bir gereklilik oldu\u011funu ifade eden Sancar, karanl\u0131ktan korkanlar i\u00e7in de en uygun gece lambas\u0131n\u0131n, k\u0131rm\u0131z\u0131 renkli \u0131\u015f\u0131k verenler oldu\u011funu s\u00f6yledi. Gece uyurken televizyonun a\u00e7\u0131k b\u0131rak\u0131lmas\u0131 da dinlenmeden uyanman\u0131za ve biyolojik saatinizin \u015fa\u015fmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n Biyolojik saatimizin 24 saatlik faaliyeti a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r. \u0130lgiyle okuyaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131, \u015fahsen 24 saatlik s\u00fcre i\u00e7in al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirdi\u011finiz tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131z\u0131, t\u00fcm sosyal faaliyetlerinizi tekrar g\u00f6zden ge\u00e7irece\u011finize inan\u0131yorum. Biyolojik saatle ilk tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131mda f\u0131tri olmayan al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m i\u00e7in kendime k\u0131zd\u0131\u011f\u0131m\u0131, de\u011fi\u015fim i\u00e7in kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131 \u015fu an hat\u0131rlayabiliyorum.<\/p>\n B\u0130YOLOJ\u0130K SAAT\u0130M\u0130Z\u0130N 24 SAAT<\/strong><\/p>\n 05:00 \u2013 06:00<\/strong> G\u00fcne haz\u0131rlanma saati: <\/strong>Stres hormonu g\u00fcnd\u00fcz de\u011ferinin alt\u0131 kat\u0131na \u00e7\u0131kar. V\u00fccudumuz harekete ge\u00e7er. Gece boyu kaybolan enerji yeniden geri gelir. Metabolizma hareketlenir ve o g\u00fcn\u00fcn i\u015fleri i\u00e7in enerji ve protein hizmete haz\u0131r olur. Art\u0131k yeni bir g\u00fcne ba\u015flamak i\u00e7in haz\u0131r durumday\u0131z.<\/p>\n 07:00 <\/strong>Kahvalt\u0131 saati: <\/strong>Organizma uyanm\u0131\u015ft\u0131r, ancak h\u00e2l\u00e2 zay\u0131ft\u0131r. Kaslar ve eklemler so\u011fuktur. Bu y\u00fczden v\u00fccudumuzu kat\u0131, eklemlerimizi b\u00fck\u00fclmez gibi hissederiz. Dolay\u0131s\u0131yla bu saatte spor yapmaktan ka\u00e7\u0131nmal\u0131y\u0131z. Spor yerine g\u00fczel bir kahvalt\u0131 etmeliyiz. Sindirim organlar\u0131 bu saatte iyi \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve karbonhidratlar, hi\u00e7 depolanmadan do\u011frudan enerjiye \u00e7evrilir.<\/p>\n 08:00<\/strong> Nab\u0131z ve tansiyon y\u00fckseliyor: <\/strong>Uyurken dakikada 60 olan kalp at\u0131\u015f\u0131, uyand\u0131\u011f\u0131m\u0131zda 72-78 aras\u0131na \u00e7\u0131kar. \u00c7al\u0131\u015fabilmemiz i\u00e7in gerekli olan bu art\u0131\u015f kalp krizi riskini de y\u00fckseltir. Ayr\u0131ca kahvalt\u0131 sigaras\u0131, damarlar\u0131 her zamankinden daha fazla daralt\u0131r.<\/p>\n 09:00 \u2013 10:00 \u2013 11:00<\/strong> En etkili \u00e7al\u0131\u015fma saatlerimiz: <\/strong>V\u00fccut en y\u00fcksek \u0131s\u0131s\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 \u201cK\u0131sa S\u00fcre Belle\u011fi\u201d \u00e7ok iyi durumdad\u0131r. Yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in en uygun saatlerdir. Konsantrasyon ve mant\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilme yetene\u011fi en y\u00fcksek d\u00fczeydedir.<\/p>\n 12:00 \u2013 13:00 \u2013 14:00<\/strong> Yorgunluk ba\u015f g\u00f6stermi\u015ftir: <\/strong>Dikkat azal\u0131r ve uyku basar. Beyne giden kan miktar\u0131 azalm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kan, sindirim i\u00e7in mide taraf\u0131ndan kullan\u0131lacakt\u0131r. \u00d6\u011fle yeme\u011finin ard\u0131ndan iyice a\u011f\u0131rl\u0131k bast\u0131r\u0131r. Bu saatlerde \u00f6\u011fle uykusu uyuyabilen ki\u015filerin enfarkt\u00fcs ge\u00e7irme ihtimali %30 oran\u0131nda azal\u0131r.<\/p>\n 15:00<\/strong> G\u00fcn\u00fcn en mutlu saati:<\/strong> Bu saatte mutluluk hormonu endorfin zirve seviyesine ula\u015f\u0131r. Yeni i\u015fler i\u00e7in enerjimiz geri gelmi\u015ftir, belle\u011fimiz tam formundad\u0131r. \u0130kinci verimlilik d\u00f6nemini ya\u015far\u0131z, ama bu verimlilik sabahkinden d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n 16:00 \u2013 17:00<\/strong> Adrenalin tavan seviyesindedir. Kaslar g\u00fc\u00e7lenir: <\/strong>Organlar\u0131n faaliyeti \u00fcst d\u00fczeydedir. Kuvvetimiz artar. Beyin-kas organizasyonu m\u00fckemmeldir. Olimpiyat rekorlar\u0131n\u0131n en \u00e7ok bu saatte k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir. Tansiyon ve dola\u015f\u0131m \u00e7ok iyi durumdad\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck kaslar\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc ve etkin oldu\u011fu saattir.<\/p>\n 18:00 Yorgunluk ba\u015flar, ak\u015fam yeme\u011fi saatidir:<\/strong> V\u00fccudumuzun yorulmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bu saatte kaslar\u0131m\u0131z g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015fir.\u00a0 Midemiz en \u00e7ok bu saatte asit salg\u0131lar. Ak\u015fam yeme\u011fi i\u00e7in iyi bir saattir. Pankreas bu saatte \u00f6zellikle \u00e7ok aktiftir.<\/p>\n 19:00 \u2013 20:00 Hayat tatlan\u0131r, uyku vakti yakla\u015fmaktad\u0131r: <\/strong>Havan\u0131n kararmaya ba\u015flamas\u0131yla v\u00fccudumuz uykuya haz\u0131rl\u0131k yapar. Kan bas\u0131nc\u0131 azal\u0131r ve nab\u0131z yava\u015flar.\u00a0 Sindirim ise devam etmektedir.<\/p>\n 21:00 Yeme\u011fin tehlikeli oldu\u011fu saatler:<\/strong> Sindirim bitmi\u015ftir ve bu organlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck g\u00f6revi sona ermi\u015ftir. Bu saatten sonra yenen her \u015fey midede sabaha kadar hazmedilmeden bekler. Bu durum \u00e7ok tehlikelidir. Hazmedilmeyen bu besinler midede \u00e7\u00fcr\u00fcr ve zararl\u0131 \u00e7\u00f6p halini al\u0131r. Bu zararl\u0131 asitler barsak duvarlar\u0131ndaki mukozaya h\u00fccum ederler.<\/p>\n 22:00<\/strong> Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi etkin \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flar: <\/strong>Bu saatte akyuvarlar\u0131n aktivitesi artar. V\u00fccut bu saatten sonra nikotin gibi zehirleri tahliye edemez. Sabah saatlerine kadar v\u00fccutta kalan bu t\u00fcr zehirler zarar vermeye devam ederler.<\/p>\n 23:00 Tam uyku ve dinlenme saatidir<\/strong>:<\/strong>\u00a0 Stres hormonunun salg\u0131lanmas\u0131 durur. Bu saatte sakinle\u015fir, rahatlar ve gev\u015feriz. Tansiyon ve v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131 d\u00fc\u015fer. Uykuya dald\u0131ktan 10 dakika sonra kalp at\u0131\u015flar\u0131m\u0131z ve beynimizin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yava\u015flar. 25 dakika sonra ise derin uykuya ge\u00e7eriz.<\/p>\n 24:00<\/strong> Biz uyurken v\u00fccut yenilenir: <\/strong>Ak\u015fam yeme\u011finde ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z besinler h\u00fccrelerin tamiri i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rlar. Sa\u00e7\u0131m\u0131z uzar, h\u00fccreler yenilenir. G\u00fcn i\u00e7inde y\u0131pranan b\u00fct\u00fcn dokular\u0131m\u0131z derin uyku esnas\u0131nda yenilenir. Bu g\u00fcnl\u00fck yenilenme f\u0131rsat\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131rmak, bir miktar ya\u015flanmak demektir.<\/p>\n 01:00 \u2013 02:00 Verimlili\u011fimiz ve dikkat en alt d\u00fczeydedir: <\/strong>\u00a0Bu saatte h\u00e2l\u00e2 \u00e7al\u0131\u015fanlar hata yaparlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc v\u00fccut kendini uyumaya programlam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6rme zay\u0131flar, tepkiler yava\u015flar. Bu nedenle trafik kazalar\u0131 bu saatlerde daha fazla olur.<\/p>\n 03:00<\/strong> Metafizik yo\u011funluk safhas\u0131 ve i\u00e7e y\u00f6nelik saatler:<\/strong> Melatonin hormonunun salg\u0131lanmas\u0131 ki\u015fiyi tembel ve karars\u0131z yapar. Bu saatler, intihar olaylar\u0131n\u0131n en fazla oldu\u011fu saatlerdir. Tehecc\u00fcd i\u00e7in en uygun zaman dilimidir.<\/p>\n 04:00<\/strong> Yeni g\u00fcne haz\u0131rl\u0131k i\u00e7in ilk k\u0131p\u0131rdanmalar: <\/strong>Stres hormonu yeniden salg\u0131lanmaya ba\u015flar ve yeniden enerji kazan\u0131r\u0131z. V\u00fccut yeni g\u00fcne haz\u0131rlanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Kan bas\u0131nc\u0131 y\u00fckselir, damarlar gerilir. Bu nedenle enfarkt\u00fcs krizleri saat 04.00 ile 06.00 aras\u0131nda \u00f6zellikle fazlad\u0131r. Kalp ve Tansiyon hastalar\u0131 dikkat!<\/p>\n Tekrar hat\u0131rlatmak istiyorum \u201cKi\u015fi Yedi\u011fidir\u201d<\/p>\n Kaynak:<\/p>\n 2009-\u015eubat-\u0130rfan Mektebi Ayl\u0131k Dergi<\/p>\n 2009-\u015eubat- www.degisimrehberi.com<\/a><\/p>\n www.saglikbilgisi.com<\/a><\/p>\n www.serdaralkan.com<\/a> \u0130nsan V\u00fccudunun 1 G\u00fcnl\u00fck Mesaisi <\/a><\/strong><\/p>\n T\u00dcB\u0130TAK Bilim ve Teknik Dergisi Biyolojik Saat nedir (Eren A\u00e7\u0131kel)<\/p>\n